Interview

‘อนันต์ หงษ์มณี’ พุทธรังษี พุทธศิลป์

วันเดือนเคลื่อนผ่านไปอย่างรวดเร็ว จากเด็กน้อย สู่วัยฉกรรจ์ จวบมาถึง พ.ศ. นี้ อนันต์ หงษ์มณี กับวัย 60 ปีกว่าๆ ถือว่าอยู่ในช่วงผู้สูงวัยเต็มตัวแล้ว

แม้จะจัดอยู่ในกลุ่มวัยเกษียณ ซึ่งคนจำนวนไม่น้อยพึงพอใจกับการไม่ต้องทำงาน อยู่บ้านเลี้ยงหลาน ปลูกผลหมากรากไม้ พืชผักสวนครัว เพลิดเพลินไปกับงานอดิเรกเบาๆ ในแต่ละวัน หรือไม่ก็ออกเดินทางท่องเที่ยวไปยังสถานที่ต่างๆ ทั้งในไทยและต่างประเทศ แต่สำหรับการเป็นช่างปั้นช่างหล่อของอนันต์ ดูเหมือนว่าคำๆ นี้จะไม่ได้บัญญัติไว้ในพจนานุกรมส่วนตัว จึงไม่มีวันใดเลยที่จะหยุดทำงาน เพราะมันเป็นความคุ้นชินที่ทำมาตลอด

Cr.-Puttarungsri

อนันต์ ยังคงตื่นแต่เช้าตรู่ 6 โมง แทบทุกวัน หลังทำกิจวัตรประจำวันแล้วเสร็จ ราวๆ 8 โมงเช้า ก็จะเดินดุ่ยๆ ตรงเข้าไปยังโรงหล่อพระ ซึ่งก็อยู่บริเวณใกล้ๆ กันกับที่พักอาศัย เพื่อตรวจตราดูความเรียบร้อยของหลายสิ่งอย่าง วัสดุอุปกรณ์ เครื่องไม้เครื่องมือต่างๆ ยังคงใช้งานดีอยู่หรือไม่ มีส่วนใดชำรุดทรุดโทรมหรือต้องเปลี่ยนใหม่ งานปั้นงานหล่อที่ทำไปแล้วบางส่วน ค้างคาไว้ ยังไม่เรียบร้อย ก็ลงมือลงแรงทำต่อ เติมเต็มความสมบูรณ์ แม้จะมีผู้ช่วยอยู่มากพอควร ทั้งลูกจ้างคนงาน และบรรดาลูกๆ หลานๆ ที่เข้ามาช่วยสานงานต่อ ก่องานใหม่ สืบสานการเป็นช่างปั้นช่างหล่อในรุ่นต่อไป

แต่อนันต์ก็ยังปฏิบัติตัวเหมือนกับที่ทำมานมนานหลายสิบปี แม้กำลังวังชาและสายตาอาจไม่แหลมคมเหมือนเก่าก่อน ทว่า สิ่งเหล่านี้ก็จะถูกชดเชยด้วยทักษะความชำนาญ และ ฝีไม้ลายมือในระดับบรมครู บ่อยครั้งที่อนันต์ได้ใช้ประสบการณ์ที่สั่งสมมา ถ่ายทอดให้กับคนรุ่นใหม่ ไม่ว่าจะเป็น คนงาน ทายาท หรือกลุ่มนิสิตนักศึกษา ที่จะมาขอฝึกงานที่โรงหล่อในทุกๆ ปี   

Cr.-Puttarungsri

นายช่างหล่อ อนันต์ ดูจะภูมิใจและสุขใจทุกครั้ง ที่ได้ผ่องถ่ายองค์ความรู้ในสาขาการปั้นการหล่อให้กับคนรุ่นหลัง โดยจะเน้นย้ำอยู่เสมอว่า การสร้างสรรค์งานศิลป์แขนงนี้ให้โดดเด่น สะดุดตา และงามสง่าได้นั้น นอกจากความมีเอกลักษณ์ งานละเอียด ประณีต อ่อนช้อย ทรวดทรงขององค์พระพุทธรูปต้องไม่แข็งกระด้างแล้ว ยังมีหัวใจสำคัญอีก 4 ประการ คือ  

  1. สีของโลหะทองเหลือง ต้องขัดเงา ให้เปล่งประกายเหลืองทองดอกบวบ ไม่ซีดขาว
  2. พื้นขัดแต่ง ประณีต เนียนตึง ไม่มีรอยรูพรวน ตามด รอยร้าว รอยลาน
  3. ผิวตึง ต้องไม่เป็นคลื่น เส้นสายคมชัด ทั้งในส่วนเส้นสังฆาฏิและชายผ้า
  4. เล็บมือเล็บเท้า คม กลมเกลี้ยง ไม่บิดเบี้ยว ได้รูป การประกอบได้สัดส่วน องค์พระพุทธรูปต้องได้รูปทรง สวยงาม ตามพุทธศิลป์
Cr.-Puttarungsri

จริงอยู่ที่สายตาของคนทั่วไปในการดูพระพุทธรูป จะมองความงามแตกต่างกันออกไปตามแต่ยุคสมัย ยุคเชียงแสน สุโขทัย อู่ทอง อยุธยา ไล่เรื่อยมาถึงยุครัตนโกสินทร์ หากแต่ช่างปั้นช่างหล่อใดสามารถถ่ายทอดคุณสมบัติโดยอิงกับศิลปะต้นแบบ โดยเฉพาะการสรรค์สร้างชิ้นงานได้ตรงตามหลัก 4 ประการข้างต้นแล้วไซร้ ก็เชื่อแน่ว่าจะเป็นมาตรฐานที่ได้การยอมรับในวงกว้างเป็นแน่แท้  

ถึงกระนั้น อนันต์ ก็ไม่ปฏิเสธว่า งานการหล่อพระยังมีอีกหลากเรื่องราวที่คงต้องเรียนรู้ไม่จบสิ้น เพราะบางชิ้นงานที่ไม่เคยทำมาก่อน ก็จำเป็นต้องขวนขวายหาความรู้เพิ่ม ไม่ทำตัวเป็นน้ำเต็มแก้ว ขนบการหล่อแบบโบราณเป็นอย่างไร ตำรับตำราทางวิชาการบันทึกไว้แบบไหน เพื่อนำสิ่งเหล่านี้มาปรับประยุกต์และต่อยอด เพื่อสร้างสรรค์ชิ้นงานให้ออกมาหมดจดงดงามมากสุด และก็เป็นธรรมดาหากงานชิ้นนั้นได้รับคำชื่นชมสรรเสริญ อนันต์ ย่อมรู้สึกปลื้มปิติ ตื้นตันใจ

Cr.-Puttarungsri

เป็นเวลากว่าครึ่งศตวรรษมาแล้ว ที่ อนันต์ ได้ยึดสัมมาอาชีพในการเป็นช่างปั้นช่างหล่อ ไปพร้อมๆ กับการทำโรงหล่อพระ กิจการของตัวเองร่วมกับคู่ชีวิต นางช้อย หงษ์มณี จวบมาถึงทุกวันนี้ก็มีทายาท ลูกๆ หลานๆ เข้ามาช่วยแบ่งเบาภาระในด้านต่างๆ แม้งานส่วนใหญ่จะเป็นไปเชิงพาณิชย์ศิลป์ หล่อพระพุทธรูป รูปเหมือน หรือรูปเคารพ ตามแบบที่ผู้ว่าจ้างกำหนดมา แต่ทุกชิ้นงานก็ล้วนสร้างสรรค์ออกมาได้อย่างงดงาม ไร้ที่ติ มีบ่อยครั้งที่ อนันต์ ได้สรรค์สร้างการปั้นการหล่อพระพุทธรูปแบบศิลปะบริสุทธิ์ ด้วยการจัดสร้างถวายเป็นพุทธบูชา เพื่อนำไปประดิษฐานยังวัดวาอารามและศาสนสถานทั้งในไทยและต่างประเทศ

หากยังพอมีเรี่ยวแรง ไม่เจ็บไข้ได้ป่วย ช่างปั้นช่างหล่อคนนี้ ก็จะขลุกอยู่กับงานที่รักในโรงหล่อพระตั้งแต่เช้า บ่ายคล้อย ไปจนถึงดึกดื่นค่ำคืน ราว 4-5 ทุ่ม ก่อนจะเข้านอน แม้ร่างกายจะส่งเสียงกระซิบว่าทำงานหนักมากกว่าเดิมเป็นระยะๆ ตรงกันข้ามกับหัวใจที่ดูเหมือนจะไม่อ่อนล้าอ่อนแรงลงแต่อย่างใด ยังคงรู้สึกสนุกและเพลิดเพลินไปกับสิ่งเหล่านี้อยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน

นั่นคงเป็นเพราะ สิ่งนี้มันคือชีวิตและจิตวิญญาณ ของนายช่างหล่อ อนันต์ หงษ์มณี.

เรื่อง/ภาพ : TWCwriting

QR code/twcwriting
Previous post

งานวิจัยพบสาร ‘ไพรีทรอยด์’ เพิ่มความเสี่ยงการเสียชีวิตในคน!

Next post

8 เทคนิคตกแต่งบ้านฉบับปารีเซียง

  • No Comment

    Leave a reply

    Your email address will not be published. Required fields are marked *

    1 × 4 =